fbpx

Μ’ αρέσουν τα λάθη, ζω, μαθαίνω κι εξελίσσομαι μέσα από αυτά

Στέλιος Χατζηκαλέας

Η ουτοπία δημιουργεί την ιστορία

Κείμενο: Δήμητρα Κεχαγιά || Φωτογραφίες: Αρχείο Στέλιου Χατζηκαλέα
Stelios Chatzikaleas
Stelios Chatzikaleas

Λάτρεψε την αταξία, τους ανθρώπους του περιθωρίου, τους κοινωνικά αποκλεισμένους, την αλητεία, τον δρόμο, γιατί, όπως λέει, μεγάλωσε σε ένα σπίτι «αυστηρό και καθωσπρέπει». Ο τρομπετίστας Στέλιος Χατζηκαλέας θυμάται σαν έφηβος να εκπληρώνει τις σχολικές του υποχρεώσεις για να κερδίζει ως «αντάλλαγμα» χρόνο με τους φίλους του. Στην παρέα, άλλωστε, υπήρχε η μουσική. Όλοι οι φίλοι του έπαιζαν κάποιο όργανο, αγόραζαν δίσκους, μάθαιναν τους στίχους, συζητούσαν και μάλωναν για τις μπάντες. «Ramones ή Pistols, Radiohead ή Chili Peppers, Deep Purple ή Zeppelin. Αγαπούσαμε και τον Bowie που είχε και κάποιες πινελιές από τζαζίλα, αλλά οι Queen ήταν η μπάντα που ένωνε όλη την παρέα», θυμάται. Σημαντικό ρόλο για τη πορεία του έπαιξε και το φεστιβάλ Παρά θιν’ Αλός, στην Καλαμαριά, όπου άκουγε ελληνικά ροκ σχήματα, αλλά και τζαζ τρίο ή κουαρτέτα της πόλης.

Μικρός έπαιζε πιάνο. Η τρομπέτα τον κέρδισε σε μεγάλη ηλικία. Στα 19 του άκουγε «μανιωδώς», όπως λέει, Miles Davis και Chet Baker, αλλά βασικό κίνητρό του ήταν ο πρώτος του δάσκαλος, ο Κωνσταντίνος Γράβος στο Δημοτικό Ωδείο Νέας Ιωνίας Βόλου, στην πόλη που σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης.

Μουσικά, τον καθόρισε η γνωριμία και η συνεργασία με τον τρομπονίστα Robin Eubanks, όπως και τα σεμινάρια και masterclasses που παρακολούθησε με θρύλους της παγκόσμιας τζαζ σκηνής: ο Kenny Wheeler επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την αισθητική του ήχου του, ενώ ο πιανίστας Richie Beirach, που τον βοήθησε ν’ ανοίξει τους συνθετικούς του ορίζοντες. «Είμαστε σε συχνή επαφή και ανταλλάσσουμε ιδέες». Στην Ελλάδα, ξεχωρίζει τη συνεργασία του με τον Παύλο Παυλίδη. «Τον θαύμαζα από πολύ μικρός και τον θαυμάζω ακόμα για τη δημιουργική του μαεστρία».

Πιστεύει ότι η τυποποιημένη μελέτη μεγάλων μουσικών και το αυστηρό διάβασμα όλων των στιλ της τζαζ είναι αυτά που καλλιεργούν σε μεγάλο βαθμό την αισθητική ταυτότητα όλων όσων θέλουν να ασχοληθούν σοβαρά με αυτή τη μουσική. «Όσο περισσότερο διαβάζω -και συνεχίζω να μελετάω καθημερινά- νέοι ήχοι μου κεντρίζουν το ενδιαφέρον».

«Ξεφεύγει» από τη τζαζ παίζοντας και σε ροκ και χιπ χοπ μπάντες, όπως τα τελευταία χρόνια με τον Jamoan, ενώ λατρεύει το ρεμπέτικο, το οποίο θεωρεί ότι έχει πολλά κοινά με τη τζαζ. Γι’ αυτό και συμμετέχει στο γκρουπ του Γερμανού τραγουδοποιού Christian Ronig, ο οποίος έχει διασκευάσει πολλά ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια με αγγλικό στίχο. Του αρέσει να παίζει σε χώρους όπου οι άνθρωποι πηγαίνουν με σκοπό ν’ ακούσουν πραγματικά μια live μπάντα να παίζει. Κάτι που δεν το βρίσκει συχνά στην Ελλάδα. «Στις βόρειες χώρες οι άνθρωποι έχουν μια τάση να ακούνε περισσότερο απ’ ότι να μιλάνε. Και δεν αναφέρομαι μόνο στις στιγμές που ως ακροατές σε μία αίθουσα βιώνουν μία συναυλία».

Δεν είναι το μόνο παράπονο που εκφράζει για τη χώρα. Θεωρεί την ελληνική κοινωνία «πολιτικά ακρωτηριασμένη» και αποφεύγει να αντιπαρατίθεται στα κοινωνικά δίκτυα καθώς, όπως λέει, κουράστηκε να «μαλώνει με επαναστάτες του καναπέ ή καρεκλοκένταυρους καπιταλιστές». Δηλώνει μαρξιστής και οργανωμένος από το 2016 στο PFLP (Popular Front for the Liberation of Palestine) και θα ήθελε την ανατροπή του καπιταλισμού.

Ο τρίτος του δίσκος, το Dignity, ο «πιο ώριμος», όπως ο ίδιος λέει, αναμένεται να κυκλοφορήσει το φθινόπωρο του 2021. Τα περισσότερα κομμάτια τα έγραψε όταν ζούσε στη Ραμάλα, στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Κάθε ένα από αυτά είναι κι ένα μικρό ταξίδι, σε πόλεις της Δυτικής Όχθης ή των εδαφών του 1948. Όπως αναφέρει και στο linear note του δίσκου «αυτό που ίσως έχει κάποια σημασία στα γεγονότα που αναπτύσσουν την ακουστική μου μνήμη είναι η επιθυμία να παρατηρώ, να καταγράφω και αρκετές φορές να βιώνω έντονα και στα άκρα την πάλη των αδύναμων, των καταπιεσμένων, των ονειροπόλων, των απογοητευμένων ρομαντικών».

Τα μουσικά γεγονότα που αποτυπώνονται στο δίσκο, αναφέρονται στον αγώνα για το δικαίωμα στην ύπαρξη, στην πάλη για την ανεξαρτησία, στην περιπέτεια του ταξιδιού προς την ομορφιά. «Μία αποτύπωση με έντονο συγκινησιακό φορτίο για όσους διώκονται, για όλους αυτούς που έπεσαν, για όλους αυτούς που ταξιδεύουν, για όλους αυτούς που ονειρεύονται ένα καλύτερο σήμερα, με όπλο την αξιοπρέπεια», αναφέρει ο Στέλιος Χατζηκαλέας, εξηγώντας και τον τίτλο του νέου άλμπουμ.

To Dignity ηχογραφήθηκε τέλη Οκτωβρίου 2019 στο στούντιο Sierra στην Αθήνα. Ήταν να κυκλοφορήσει τον Απρίλιο του 2020 αλλά ήρθε το πρώτο lockdown. Εκείνο τον καιρό δούλευαν τις μίξεις με τον Gerard de Haro, στο La Buissonne Studio στη Γαλλία, αλλά και εκείνοι κλείσανε για αρκετό διάστημα οπότε όλα πήγαν ένα χρόνο πίσω.

Έχει μεγάλη ανάγκη τα όνειρα. «Άλλοι θέτουν στόχους. Εγώ προτιμώ να ονειρεύομαι να γίνει το όνειρο πραγματικότητα! Θα δανειστώ το στίχο του Ντίνου Χριστιανόπουλου, “όσο πιο υψηλοί οι στόχοι τόσο πιο άνοστοι οι στίχοι”». Δεν του ταιριάζει η τεχνοκρατική θεώρηση της ζωής. «Άλλωστε τα σημαντικότερα έργα, κινήματα της ιστορίας αυτού του πλανήτη (καλλιτεχνικά, πολιτικά ή κοινωνικά) δεν είχαν κανέναν απολύτως στόχο, απλά τολμούσανε και τζογάρανε στο όνειρο – και όπως αποδείχθηκε ήταν έτοιμοι για όλα! Η ουτοπία δηλαδή είναι αυτή που δημιουργεί την ιστορία».

Έχει συμφιλιωθεί με την ατέλεια ως αντίδραση αρχικά, και ως εξέλιξη αργότερα. «Εξ ου και ποτέ δεν μπορώ να παίξω τέλεια από την αρχή έως το τέλος ένα βασικό θέμα στην τρομπέτα! Ίσως γι’ αυτό και δυσκολεύομαι πολύ όταν μελετάω κλασσικό ρεπερτόριο όπου δεν επιτρέπονται λάθη. Μ’ αρέσουν τα λάθη, ζω, μαθαίνω κι εξελίσσομαι μέσα από αυτά. Πλέον λατρεύω την περιπέτεια του άγνωστου κι ας φάω το κεφάλι μου».

Ποιος είναι
Γεννήθηκε (1985) και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη. Έχει αποφοιτήσει από τα εξής ακαδημαϊκά ιδρύματα: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (Bachelor of Primary School Education 2007), Jazz Department of Uttcht’s Conservatorium (Bachelor of Music 2011), Conservatoire Royal de Bruxelles (Master of Music 2018) και Ionian University (GR, Master of Music Composition για την ταινία και τις τέχνες του θεάματος 2020). Έχει συμμετάσχει σε μουσικά πρότζεκτ στην Ολλανδία, στη Γερμανία, στην Αυστρία, στην Τσεχία, στο Βέλγιο, στην Ουγγαρία, στη Δανία, στην Πολωνία, στην Κύπρο και στη Βόρεια Μακεδονία.

Συμμετείχε στο πρότζεκτ «UBUNTU II» με επικεφαλής τον Ολλανδό συνθέτη και κιθαρίστα Marc van Vugt, ενώ μοιράστηκε τη σκηνή με τους Sylvain Beuf, Steve Beresford, Michael Occhipinti και Robin Eubanks. Με το δικό του κουαρτέτο κυκλοφόρησε δύο άλμπουμ, το Urban Stories (Ankh Jazz, 2014) και το The Froth on the Daydream (Ankh Jazz, 2017). Έχει παίξει σε διάσημα κλαμπ τζαζ και φεστιβάλ όπως το Half-Note Jazz Club, το Onassis Cultural Centre Greek Jazz Panorama-New Generation (2014, 2016), το Skopje Jazz Festival (2015), το 53ο Φεστιβάλ «Δημήτρια» της Θεσσαλονίκης (2018). Υπήρξε μέλος της Euroradio Jazz Orchestra (2014), της EBU και έχει διδάξει τρομπέτα στο Edward Said National Conservatory of Music του Birzeit University, στην Παλαιστίνη (2017). Το τρίτο του άλμπουμ, με τίτλο Dignity, πρόκειται να κυκλοφορήσει από τη Liberta Music.

Εικόνες