fbpx

Τα έργα της Σίδερη, αν και πολυταξιδεμένα, έχουν πάντα κάποιο ελληνικό στοιχείο

Νατάσα Σίδερη

Η επίμονη δύναμη της παράδοσης

Κείμενο: Δήμητρα Κεχαγιά
Νατάσα Σιδέρη

«Είναι πολύ ωραίο συναίσθημα να κερδίζεις ένα βραβείο για κάτι που έγραψες. Και μόνο το γεγονός ότι σου δίνουν στα χέρια ένα αντικείμενο που μπορείς να το κρατήσεις προσδίδει κάτι το χειροπιαστό σε μια διαδικασία που κατά τα άλλα είναι βάναυσα άυλη».

Η θεατρική συγγραφέας, διηγηματογράφος και μεταφράστρια Νατάσα Σίδερη προσεγγίζει με πρωτότυπο τρόπο το θέμα «βράβευση», μετά την πρώτη θέση που κατέκτησε στον φετινό διεθνή διαγωνισμό σύγχρονης ελληνικής θεατρικής γραφής που διοργάνωσε το θέατρο του Regensburg της Γερμανίας, σε συνεργασία με το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, για το έργο της, Δεσμώτης.

«Οι ξυλουργοί δουλεύουν με το ξύλο, οι ζωγράφοι με τον καμβά, αλλά οι συγγραφείς έρχονται πάντα με άδεια χέρια. Ύστερα, υπάρχει και το θέμα της ορατότητας, της δικτύωσης, κ.λπ. Ειδικά στο θέατρο, ωστόσο, τα βραβεία θα έπρεπε να θεωρούνται μόνο ως ένα πρώτο βήμα που θα βοηθήσει την πορεία του έργου προς τη σκηνή. Μόνο έτσι μπορεί το ίδιο το έργο να δοκιμαστεί και ο/η συγγραφέας του να εξελιχθεί, να γράψει καλύτερα ή έστω να ξαναγράψει», σημειώνει. Παράλληλα, προσθέτει ότι αφενός είναι προς τη σωστή κατεύθυνση η απόφαση να δοθούν κίνητρα στους θιάσους για την παράσταση των έργων που αναδεικνύονται μέσα από τα κρατικά βραβεία συγγραφής θεατρικού έργου, αφετέρου θα έπρεπε να υπάρχει πρόβλεψη για παρουσίαση των βραβευμένων έργων στις κρατικές σκηνές.

Η Νατάσα Σίδερη γνώρισε τα βραβεία από τα πρώτα της βήματα, καθώς απέσπασε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό που διοργάνωσε η βρετανική ομάδα Origins το 2013 για το πρώτο της έργο, Στη Γέφυρα, το οποίο στη συνέχεια περιόδευσε στην Αγγλία, σε διάφορες θεατρικές σκηνές. Πολυταξιδεμένο είναι και το επόμενο έργο της, Το Νησί της Αθανασίας, το οποίο, βραβεύτηκε αρχικά στον διαγωνισμό θεατρικού έργου του Ιδρύματος Ronald Duncan Literary Foundation, ενώ στη συνέχεια παρουσιάστηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Σεπτέμβριο του 2014, σε σκηνοθεσία της ομάδας The Certainty of Chance Theatre Company.

Τον Ιούνιο του 2015, το μονόπρακτό της, Τιτανομαχίες, διακρίθηκε στο πλαίσιο του Στούντιο Συγγραφής του Εθνικού Θεάτρου και παρουσιάστηκε σε αναλόγιο στη Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος», ενώ το 2019 έλαβε το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου πεζογράφου από το περιοδικό Ο Αναγνώστης, για τη συλλογή διηγημάτων με τίτλο Κυρίαρχοι Πονηροί Λογισμοί.

Το μυστικό της επιτυχίας της, σύμφωνα με την ίδια, έγκειται στο ότι δεν έχει τον παραμικρό δισταγμό όταν νιώσει πως πρέπει να κόψει ατάκες από το κείμενο. Η πολιτική επικαιρότητα του καλοκαιριού του 2015 -το χρέος, οι διαπραγματεύσεις, η αβεβαιότητα, οι κακοί οφειλέτες κι οι καλοί δανειστές ή και αντίστροφα, ανάλογα με τη χώρα, την εφημερίδα, την κοσμοθεωρία- αποτέλεσαν μία από τις αφετηρίες του έργου Δεσμώτης, το οποίο πραγματεύεται την έννοια του χρέους στον απόηχο του μπρα-ντε-φερ μεταξύ των κυβερνήσεων της Ελλάδας και της Γερμανίας, όπως λέει χαρακτηριστικά.

Έναυσμα για τον Δεσμώτη αποτέλεσε και μια συζήτηση με τον εικαστικό Αλέξανδρο Κακλαμάνο, μέσα από την οποία φαντάστηκε μια φιγούρα λίγο σαν τον Άνθρωπο του Βιτρούβιου του Ντα Βίντσι, τον Ιησού ή και τον Προμηθέα Δεσμώτη. Τότε ήταν που είδε, όπως λέει, για πρώτη φορά την εικόνα του Νήφου. Αργότερα, όταν άρχισε να γράφει, προστέθηκαν η αυτοθυσία ως μέσο αντίστασης απέναντι σε μια αυταρχική εξουσία, το επτασφράγιστο μυστικό που πρέπει να κρατηθεί, καθώς και κάποια άλλα στοιχεία που κάνουν πιο άμεση τη σύνδεση με την τραγωδία του Αισχύλου.

Ο Δεσμώτης παρουσιάζεται σε παγκόσμια πρεμιέρα, τον Ιούνιο του 2022, στο θέατρο του Regensburg και, όπως υπογραμμίζει η συγγραφέας, «ως γνωστόν κανένα θεατρικό έργο δεν τελειώνει στο χαρτί. Μια πρώτη παρουσίαση, εκτός από μία αρχή, είναι και μια τελεία. Αν σκεφτείτε ότι πρόκειται για ένα έργο που ολοκλήρωσα το 2015, καταλαβαίνετε ότι είναι μια τελεία που περιμένω να μπει εδώ και χρόνια».

Στη Νατάσα Σίδερη αρέσει να παρακολουθεί την εξέλιξη του κειμένου της στο θεατρικό σανίδι και να εμπλέκεται στη διαδικασία των προβών, αλλά χωρίς καμία διάθεση παρέμβασης. «Αντιθέτως, με αυτόν τον τρόπο μού δίνεται η δυνατότητα να χάσω οριστικά την ψευδαίσθηση του ελέγχου», εξηγεί. Αγαπά ακόμη τις ερωτήσεις των ηθοποιών που «αποκαλύπτουν» συχνά τα λάθη και τις αστοχίες ενός κειμένου. «Αυτή είναι κι η λογική του “workshopping”, δηλαδή μιας πρώτης σκηνικής δοκιμής που πραγματοποιείται παρουσία του/της συγγραφέα, η οποία είναι αρκετά συνηθισμένη πρακτική σε χώρες με ισχυρή σύγχρονη θεατρογραφία».

Τα έργα της, αν και πολυταξιδεμένα, έχουν πάντα κάποιο ελληνικό στοιχείο. «Χωρίς να θέλω να οδηγηθούμε προς μονοπάτια μεταφυσικά και ύποπτα, δεν νομίζω ότι κάποια πράγματα, όπως το να πατάς στην παράδοση στην οποία γεννήθηκες, είναι στ’ αλήθεια προϊόν επιλογής. Μπορείς να επιλέξεις να την αφήσεις πίσω, να κινηθείς θεματικά προς άλλες κατευθύνσεις, να την τσιγκλίσεις λίγο εμπλουτίζοντάς την και με άλλα στοιχεία που έφερες από αλλού, αλλά να την παρακάμψεις εντελώς μου φαίνεται αδύνατο. Ακόμη και να μην το θέλεις, η παράδοση θα βρει ένα τρόπο να σε διεκδικήσει».

Επικοινωνία

natassa.sideri@gmail.com

Φωτογραφίες

contact