fbpx

Η μαθητεία δίπλα στους μεγάλους

Ιάσωνας Κεραμίδης

Η «δίψα» κάθε λαού για την κλασική μουσική εξαρτάται από την παράδοσή του

Κείμενο: Δήμητρα Κεχαγιά || Φωτογραφίες: Αρχείο Ιάσονα Κεραμίδη
Ιάσωνας Κεραμίδης

Να βλέπει στο κοινό… κολοκύθες, τον είχε συμβουλέψει, ώστε να μην αγχώνεται, η μητέρα του πριν από την πρώτη του συναυλία, όταν ήταν μόλις 8 χρονών. Σ’ όλη του τη ζωή, θυμάται να πλημμυρίζουν το σπίτι του πάντα ήχοι βιολιού. Βιολιστές είναι εξάλλου και τα δύο μεγαλύτερά του αδέρφια, στα οποία χρωστά ευγνωμοσύνη, όπως και στους γονείς του και φυσικά στους καθηγητές του, τον αείμνηστο Στέλιο Καφαντάρη και τον proffesor Ulf Hoelscher που τον βοήθησαν να εξελιχθεί. «Θυμάμαι στο σπίτι να παίζουν ταυτόχρονα συνεχώς τρία βιολιά για ώρες. Ακούγαμε κλασική μουσική σε κάθε ευκαιρία».

Παρότι ο πατέρας του ήταν μαθηματικός και η μητέρα του κοινωνιολόγος, στο πατρικό του τα πάντα περιστρέφονταν γύρω από τη μουσική. Το βιολί ηχούσε πάντα στο σπίτι από τους δύο αδελφούς του, οι οποίοι, όπως εξηγεί, μετά τη μετακόμιση με όλη την οικογένεια στη Γερμανία, έπαιξαν και τον ρόλο του βοηθού δασκάλου, καθώς μαθήτευσαν όλοι κοντά στον Στέλιο Καφαντάρη.

Ήταν μόλις 28 χρονών όταν κέρδισε μια θέση στα πρώτα βιολιά στη φημισμένη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Μονάχου. «Θυμάμαι τη χαρά που είχαν νιώσει οι γονείς μου όταν τους το ανακοίνωσα, όπως και την πρώτη μου πρόβα στην ορχήστρα, με ένα απαιτητικό πρόγραμμα του Ρίχαρντ Στράους υπό τη διεύθυνση του Λόριν Μάαζελ. Είχα μεγάλο άγχος και αισθάνθηκα δέος παίζοντας δίπλα σε σημαντικούς  συναδέλφους και για έναν μαέστρο – θρύλο».

Το άγχος του όπως αποδείχθηκε ήταν πέρα για πέρα δημιουργικό, καθώς πέντε χρόνια αργότερα έγινε Αναπληρωτής Εξάρχων στην ίδια Ορχήστρα, μια θέση που απαιτεί «μεγάλη ευθύνη, πειθαρχία, μελέτη και ετοιμότητα», όπως τονίζει. «Η διατήρηση -πολύ δε περισσότερο η βελτίωση- σε υψηλό επίπεδο απαιτεί τεράστια προσπάθεια και πολύ κόπο. Ανά πάσα στιγμή οφείλω να είμαι έτοιμος, όχι μόνο για να παίξω, αλλά για να αναλάβω τον ρόλο του Εξάρχοντα – αυτό είναι άλλωστε και το νόημα του αναπληρωτή. Σε στιγμή ανάγκης (ασθένειας ή ατυχήματος του Εξάρχοντα) αναλαμβάνεις τη θέση του. Έχει συμβεί να με ειδοποιήσουν τρεις ώρες πριν από συναυλία για αντικατάσταση του συναδέλφου».

Σημαντικό ρόλο στη σταδιοδρομία του έπαιξαν και παίζουν οι δύο μόνιμοι μαέστροι στο Μόναχο Maazel και Γκεργκίεφ. Στη Φιλαρμονική του Μονάχου, η οποία έχει μεγάλη παράδοση στην μουσική του Anton Bruckner, παίζουν κατά κύριο λόγο γερμανική και αυστριακή συμφωνική μουσική, με έργα των Johannes Brahms, Gustav Mahler, Richard Strauss. «Η ορχήστρα έχει αφομοιώσει μέσω των παλαιότερων συναδέλφων τόσες ιδέες και απόψεις από τον Sergiu Celibidache, ειδικά στην μουσική του Bruckner, που ακόμα και σήμερα νιώθεις την ύπαρξή του. Με τα χρόνια έχω εξοικειωθεί με αυτό το ρεπερτόριο σε μεγάλο βαθμό, έχω έρθει κοντά σε ένα είδος μουσικής που πριν καιρό θα μου φαινόταν αδύνατο».

Ο Ιάσωνας Κεραμίδης είναι επίσης μέλος του συνόλου ESCUALO5, το οποίο εμφανίστηκε τον Δεκέμβριο του 2021 στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα κουιντέτο που αποτελείται από καθηγητές Πανεπιστημίου του Μονάχου και μελών της Ραδιοφωνίας του Μονάχου και της Φιλαρμονικής που παίζει μουσική του Άστορ Πιατσόλα σε διάφορα φεστιβάλ στην Ευρώπη.  

Σε κανονικές συνθήκες, μεγάλο μέρος της ζωής του κυλά με τη μία συναυλία να διαδέχεται την άλλη, μία συνθήκη που άλλαξε πολύ λόγω πανδημίας. «Μου λείπει η επαφή με το κοινό, οι συναυλίες σε μεγάλες αίθουσες και η συνύπαρξη με εξαίρετους συναδέλφους. Ακόμα και το ρεπερτόριο που απαιτεί μεγαλύτερη ορχήστρα έχει καταργηθεί: λόγω της πανδημίας αναγκαζόμαστε να παίζουμε έργα για μικρότερα σύνολα. Ξέρετε, η ρουτίνα είναι κάτι πολύ χρήσιμο σε αυτό το επίπεδο, σε οποιονδήποτε τομέα. Η τριβή έρχεται μέσω της ρουτίνας, και μέσω της τριβής η βελτίωση».

Του λείπει ακόμη το χειροκρότημα, το οποίο, όπως σημειώνει, δεν αντικαθίσταται με τίποτε. «Είναι εντελώς διαφορετική η συναυλία σε άδεια αίθουσα για ηχογράφηση/μαγνητοσκόπηση ή ζωντανή μετάδοση στο διαδίκτυο από τη συναυλία με κοινό. Το αποτέλεσμα είναι διαφορετικό καθώς δεν υπάρχει η αλληλεπίδραση με το κοινό: θα μπορούσε κανείς να πει πως είναι το ίδιο με το θέατρο και τον κινηματογράφο. Στο ένα βλέπει κανείς κάτι που διαδραματίζεται μπροστά του εκείνη τη στιγμή παρουσία του, και στο άλλο βλέπει κάτι που είτε έχει συμβεί άλλη στιγμή, είτε έχει υποστεί επεξεργασία, είτε συμβαίνει την ίδια ώρα σε άλλο μέρος όμως».

Θεωρεί ότι το επίπεδο της βιολιστικής τέχνης στην Ελλάδα έχει ανέβει πολύ τα τελευταία χρόνια. «Ξέρετε, το επίπεδο ανεβαίνει παράλληλα με την ποσότητα: όσο περισσότεροι/ες μελετούν, κατόπιν σπουδάζουν, και τέλος το επιλέγουν ως επάγγελμα, τόσο περισσότερο ανεβαίνει», σημειώνει, ενώ συμπληρώνει ότι ακόμη και σήμερα «δυστυχώς φαίνεται πως η κλασική μουσική στην Ελλάδα αφορά ένα πολύ μικρό ποσοστό του κοινού. Η παράδοση κάθε λαού είναι μοναδική, οπότε και η δίψα για την κλασική μουσική εξαρτάται από αυτή. Συμβαίνει όμως ενίοτε, ο ενθουσιασμός και η ευγνωμοσύνη του κοινού να είναι μεγαλύτερα σε χώρες όπου ο λαός έχει χαμηλό εισόδημα, όπως μου έχει τύχει π.χ. στις Ονδούρες. Βεβαίως, παραμένει βασικό το γεγονός πως η παράδοση των κεντροευρωπαϊκών και βορειοευρωπαϊκών χωρών -μαζί με Ισπανία και Ιταλία- στη

μουσική επηρεάζει ολόκληρη την αντιμετώπιση της μουσικής από την κοινωνία, τόσο στο εκπαιδευτικό όσο και στο επαγγελματικό/συναυλιακό μέρος».

Ο Ιάσων Κεραμίδης έχει αποσπάσει βραβεία σε πολυάριθμους εθνικούς και διεθνείς διαγωνισμούς, διακρίσεις οι οποίες βοηθούν, αλλά όπως επισημαίνει «δεν μπορούν να είναι πανάκεια ούτε αυτοσκοπός. Οι διαγωνισμοί θα πρέπει να παραμένουν μόνο ένα κίνητρο στη νεαρή ηλικία, ένας στόχος για βελτίωση, εξέλιξη και επαγγελματική ‘’ενηλικίωση’’».

Προσθέτει δε, ότι υπήρξαν και μουσικοί που μπορεί να έχουν χαθεί επειδή είχαν αυτοσκοπό τις διακρίσεις σε διαγωνισμούς, όπως και άλλοι επειδή στηρίχθηκαν μόνο στο ταλέντο τους ή δεν άκουσαν το δάσκαλό τους. «Στη μικρή ηλικία, εκεί που ‘’στήνεται’’ η τεχνική και τα χέρια κι ολόκληρο το σώμα, επικεντρώνονταν -και επικεντρώνονται- στην εκμάθηση ρεπερτορίου για λόγους που δεν είναι καλλιτεχνικοί: εξαιτίας διαγωνισμών, ωδειακών απαιτήσεων, ή άγνοιας του δασκάλου. Διότι, να μη γελιόμαστε, δεν είναι όλοι οι δάσκαλοι το ίδιο ικανοί. Είναι καλό να υπάρχει ισορροπία στη μελέτη των νέων μουσικών – τεχνική και μουσική πρέπει να συμβαδίζουν», τονίζει και προτείνει σε νέους μουσικούς να ακούν πολλή κλασική μουσική. «Όχι μόνο μουσική για το όργανό τους, αλλά γενικότερα συμφωνική, μουσική δωματίου, σύγχρονη, μπαρόκ κοκ. Πρέπει επίσης, να παίξουν πολλή μουσική δωματίου. Βοηθάει στη συνεργασία, στον μουσικό διάλογο, στην κατανόηση και ερμηνεία, εν τέλει, των έργων».

Στις αρχές του 2022 ο Ιάσων Κεραμίδης κυκλοφορεί ένα CD από την BIS με έργα Astor Piazzolla, ενώ τον Απρίλιο και τον Αύγουστο θα συμμετάσχει στην Ορχήστρα του Φεστιβάλ της Λουκέρνης. Έχει ακόμη στο πρόγραμμά του μία περιοδεία με το Κουαρτέτο Εγχόρδων της Φιλαρμονικής του Μονάχου στη Βραζιλία, ενώ θα αρχίσει διδασκαλία βιολιού σε μία ιδιωτική ανώτατη σχολή μουσικής στην Γαλικία της Ισπανίας. Όλα αυτά πάντα βέβαια, σε συνάρτηση με τον προγραμματισμό της Ορχήστρας και σύμφωνα με τον ελεύθερο χρόνο που μπορεί να του δώσει.

Σύντομο βιογραφικό

Ο Ιάσων Κεραμίδης γεννήθηκε στην Καβάλα. Σπούδασε βιολί στις μουσικές ακαδημίες της Καρλσρούης και της Στουτγκάρδης πλάι στον Ingolf Turban και τον Ulf Hoelscher, καθώς και μουσική δωματίου δίπλα στον Michael Uhde και τον Markus Stange. Ως σολίστας έχει δώσει παραστάσεις με ορχήστρες όπως η Φιλαρμονική του Μπάντεν-Μπάντεν, η Γερμανική Κρατική Φιλαρμονική, η Βουλγαρική Συμφωνική Ορχήστρα, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών και η Ορχήστρα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής της Ελλάδας. Έχει δώσει ρεσιτάλ σε όλη την Ευρώπη, καθώς και στην Αμερική, την Κίνα και την Ιαπωνία. Το 2013 ίδρυσε το τρίο “Astris” το οποίο τον Μάρτιο του ίδιου έτους κέρδισε το δεύτερο βραβείο στον Διεθνή Διαγωνισμό Μουσικής Δωματίου στην Mulhouse της Γαλλίας. Από το 2018 κατέχει τη θέση του Αναπληρωτή Εξάρχοντος της Φιλαρμονικής του Μονάχου και είναι μέλος της Ορχήστρας του Φεστιβάλ της Λουκέρνης και της Παγκόσμιας Ορχήστρας για την Ειρήνη.

Φωτογραφίες