fbpx
H κοινωνία, η πολιτική και η μοίρα του ανθρώπου που συνθλίβεται από τα γεγονότα, πάντα βρίσκονται στο κάδρο της κάμερας του Κουτσιαμπασάκου

Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος

Ο άνθρωπος και ο τόπος

Κείμενο: Τάσος Ρέτζιος | Φωτογραφείες: Αρχείο Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου
Dimitris Koutsiabasakos

Ο άνθρωπος, οι περιπέτειες του, τα σιγανά και υπόκωφα πάθη (και παθήματά) του. Αλλά και ο τόπος ο ελληνικός, ένα τοπίο τις περισσότερες φορές σκληρό, αλλά συγχρόνως πανέμορφο, που με τη σειρά του καθορίζει τις συμπεριφορές των ατόμων, αν δεν τις προδιαγράφει κιόλας. Αυτά είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά του σινεμά που φτιάχνει ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος, αλλά δεν είναι τα μόνα: είναι άξιο λόγου το πώς ένα σινεμά με τόσο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτού που θα ονομάζαμε ελληνικότητα, περνάει τα σύνορα, προβάλλεται, βραβεύεται και κερδίζει την προσοχή ενός διεθνούς κοινού σε ξένα φεστιβάλ. Στην τελευταία του, μάλιστα, ταινία Daniel ‘16, παρότι ο κεντρικός ήρωας είναι Γερμανός έφηβος και ακούγονται λιγοστά ελληνικά, η ταινία διαθέτει έντονα ντόπια στοιχεία από ένα ιδιαίτερα προβληματικό σήμερα.

Όπως περιγράφει ο ίδιος «τα γεγονότα της ταινίας εκτυλίσσονται στη σημερινή εποχή, σ’ ένα εγκαταλειμμένο χωριό του Έβρου, κοντά στα σύνορα με την Τουρκία. Αν και η ιστορία είναι προϊόν μυθοπλασίας, η σεναριακή ιδέα βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα και είναι αποτέλεσμα  επιτόπιας έρευνας. Η εμπειρία μας από την επικοινωνία με τους τρόφιμους και τους υπεύθυνους μιας Κοινότητας Αγωγής Ανήλικων Γερμανών, που λειτουργεί στην Ελλάδα από τη δεκαετία του 1980, γέννησε μια ταινία μυθοπλασίας».  

Η θεματική ιδέα που διαπερνά την ταινία, η οποία είναι μια ιστορία ενηλικίωσης, συνοψίζεται στο ότι «το να δώσεις φροντίδα μπορεί να σε λυτρώσει από το γεγονός ότι δεν σε φρόντισαν ποτέ». «Αυτό συμβαίνει στον Daniel, τον νεαρό πρωταγωνιστή της ταινίας. Παρακολουθούμε, λοιπόν, τη δύσκολη και οδυνηρή πορεία του  προς τη λύτρωση, την οποία φέρνει σε πέρας με θάρρος και τόλμη, παρά τις αντιξοότητες. Η διαδρομή  του αψηφά γλώσσες, εθνικότητα και σύνορα. Είναι μια δοκιμασία προσωπική και ταυτόχρονα πανανθρώπινη», λέει ο Κουτσιαμπασάκος.

Γεννημένος το 1967 στο Αρματολικό Τρικάλων, ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος πήγε στη Μόσχα για να σπουδάσει Σκηνοθεσία Κινηματογράφου και Τηλεόρασης στο Πανρωσικό Κρατικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου της Μόσχας (VGIK). Εκτός από τις ταινίες, φαίνεται ότι του έμεινε και η διδασκαλία! Από το 2004 μέχρι το 2007 διετέλεσε διδάσκων καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, στο Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, ενώ από το 2009 έως το 2015, στη Σχολή Καλών Τεχνών του ΑΠΘ, στο Τμήμα Κινηματογράφου. Το 2018, εκλέχτηκε Αναπληρωτής Καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών, στο Τμήμα Κινηματογράφου του ΑΠΘ, με γνωστικό αντικείμενο «Σκηνοθεσία».

Το ελληνικό και διεθνές κοινό ανακαλύπτει το έργο του τη δεκαετία του ’90 μέσα από τις μικρές μήκους ταινίες του, που συνήθως εστιάζουν στην εγκαταλειμμένη ελληνική επαρχία. Το τριαντάλεπτο ντοκιμαντέρ Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η γιαγιά μου (1997), με τους ήχους του Πετρολούκα Χαλκιά, βραβεύεται, μεταξύ άλλων, σε Σουηδία και Γερμανία. Το Ύψωμα 33 (1998), μια μυθοπλασία για ένα μικρό στρατιωτικό φυλάκιο στα παράκτια ακριτικού νησιού του Αιγαίου, κατακτά κι αυτό με τη σειρά του το ξένο κοινό, αποσπώντας βραβεία.

Το 2006, έρχεται η ώρα της μεγάλου μήκους ταινίας και Ο γιος του φύλακα μάς δίνει μια ακόμα αποτύπωση των σκληρών όρων διαβίωσης στην ορεινή Ελλάδα, ενώ το 2013, με το μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ Ο μανάβης, ο Κουτσιαμπασάκος συγκεντρώνει και πάλι βραβεία σε Ελλάδα και εξωτερικό. Ακολουθούν ντοκιμαντέρ, όπως Ο σιωπηλός μάρτυρας και Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η Μεσoχώρα, μέχρι που φτάνουμε στο σήμερα, εν μέσω αυτής της ιδιαίτερης συνθήκης για όλο τον κόσμο, ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος επιστρέφει με μια ταινία μυθοπλασίας απόλυτα ρεαλιστική.

«Πιστεύουμε πως η ταινία έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα όπου η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές  κρίσεις στην ιστορία της, με  την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της κρίσης. Επίσης, είναι μια ιστορία ελπίδας που υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι μπορούν να πλησιάσουν ο ένας τον άλλον και να επικοινωνήσουν πέρα από σύνορα και γλώσσες», τονίζει ο ίδιος.

Ο καμβάς της ιστορίας είναι η εγκαταλειμμένη ελληνική επαρχία, που αποτέλεσε  σκηνικό της προηγούμενης ταινίας μυθοπλασίας του Κουτσιαμπασάκου, αλλά και πολλών ντοκιμαντέρ του, ο άξονάς της όμως έχει να κάνει και πάλι με τη βαθιά αναζήτηση της ανθρωπιάς και της αλληλεγγύης, στο φόντο το προσφυγικού θέματος. Άλλωστε, η κοινωνία, η πολιτική και η μοίρα του ανθρώπου, που συνθλίβεται από τα γεγονότα, πάντα βρίσκονται στο κάδρο της κάμερας του Κουτσιαμπασάκου, έστω κι αν μερικές φορές αυτό το κάδρο μοιάζει να σου σφίγγει το στομάχι…

info

Dimitris Koutsiabasakos

contact

koutsiabasakos@gmail.com

Εικόνες